به گزارش دیوانگاه به نقل از فارس، در جریان تجاوز نظامی اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به جمهوری اسلامی ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، یکی از ارکان اصلی عملیات دشمن، استفاده از طیف متنوعی از پهپادهای تاکتیکی برای شناسایی، کشف اهداف، تکمیل زنجیره حمله و جنگ الکترونیک بود.با این حال، عملکرد شبکهمحور و چندلایه پدافند هوایی ایران متکی بر ترکیب سامانههای راداری، اپتیکی، جنگ الکترونیک و سامانههای درگیری، منجر به کشف، اخلال و انهدام بخش قابل توجهی از این پهپادها شد. در میان پهپادهای ساقطشده، خانواده اوربیتر بهویژه مدلهای ۴ و ۵، از مهمترین ابزارهای اطلاعاتی دشمن محسوب میشدند.
مشخصات فنی «اوربیتر ۴»پهپاد «اوربیتر ۴» ساخت شرکت Aeronautics یک پهپاد تاکتیکی با برد متوسط تا بلند است که برای مأموریتهای شناسایی و نظارت طراحی شده است.این پهپاد با وزن برخاست حدود ۵۰ تا ۵۵ کیلوگرم، از دهانه بالی در حدود ۵.۲ تا ۵.۴ متر و طولی نزدیک به ۱.۲ متر برخوردار است.
ماندگاری پروازی آن به ۲۴ ساعت میرسد و میتواند در برد عملیاتی دید مستقیم (LOS) تا حدود ۱۵۰ کیلومتر فعالیت کند. سقف پرواز این پهپاد حدود ۱۸ هزار پا بوده و با سرعتی در حدود ۷۰ نات (معادل تقریبی ۱۳۰ کیلومتر بر ساعت) پرواز میکند.همچنین؛ قادر است محمولهای تا وزن ۱۲ کیلوگرم را حمل کند.
معماری و طراحی «اوربیتر ۴»پهپاد «اوربیتر ۴» از طراحی بالثابت (Fixed-wing) تاکتیکی بهره میبرد و به یک موتور احتراق داخلی مجهز است که امکان مداومت پروازی بالا را فراهم میکند. این پهپاد برای انعطافپذیری عملیاتی، بدون نیاز به باند پروازی و از طریق پرتابگر، چتر بازیابی یا پیکربندیهای خاصی مانند VTOL به کار گرفته میشود. طراحی آن با سطح مقطع کم و صدای محدود، امکان اجرای مأموریتهای پنهانکارانه را فراهم میکند.همچنین، نیاز عملیاتی پایین این سامانه به گونهای است که تنها با یک تیم سهنفره و لجستیک سبک قابل بهرهبرداری است.
سامانههای مأموریتی مختلف در «اوربیتر ۴»یکی از مهمترین ویژگیهای پهپاد «اوربیتر ۴»، قابلیت حمل و بهکارگیری همزمان چند نوع محموله مأموریتی است.این پهپاد میتواند به مجموعهای متنوع از سنسورها مجهز شود؛ از جمله سامانههای اپتیکی و حرارتی (EO/IR) برای دید در روز و شب همراه با لیزر دیزایناتور، رادار دهانه ترکیبی (SAR)، رادار گشت دریایی (MPR)، سامانه شناسایی خودکار شناورها (AIS) و همچنین تجهیزات LIDAR و نقشهبرداری.
در حوزه جنگ الکترونیک و اطلاعاتی نیز، «اوربیتر ۴»، توانمندیهای قابل توجهی دارد و میتواند مأموریتهای COMINT برای شنود ارتباطات، ELINT برای تحلیل امواج راداری و SIGINT برای جمعآوری سیگنالها را انجام دهد.علاوه بر این، این پهپاد به قابلیتهای جنگ الکترونیک (EW) برای ایجاد اخلال در سامانههای دشمن نیز مجهز است.
قابلیتهای عملیاتی «اوربیتر ۴»پهپاد «اوربیتر ۴» از مجموعهای از قابلیتهای عملیاتی پیشرفته برخوردار است که آن را به یک سامانه مؤثر در محیطهای پیچیده تبدیل میکند. این پهپاد قادر است در شرایط اخلال الکترونیکی یا حتی در محیطهای فاقد سیگنال GPS نیز بهطور کامل به مأموریت خود ادامه دهد.همچنین با بهرهمندی از قابلیت چندمأموریتی، امکان حمل و اجرای همزمان دو نوع محموله مختلف را دارد.این سامانه برای عملکرد در شرایط آبوهوایی نامساعد طراحی شده و میتواند در محیطهای سخت و حتی زیر پوشش ابر نیز عملیات انجام دهد.
علاوه بر این، «اوربیتر ۴» از سطح بالایی از خودکارسازی بهره میبرد و با قابلیت پرواز کاملاً خودکار و برخورداری از حالتهای متنوع پروازی، نیاز به مداخله انسانی را به حداقل میرساند.
نقش «اوربیتر ۴» در میدان نبردپهپاد «اوربیتر ۴» بهطور ویژه برای ایفای نقشهای کلیدی در میدان نبرد طراحی شده است.این پهپاد توانایی اجرای مأموریتهای شناسایی تاکتیکی در عمق منطقه عملیاتی را دارد و میتواند با دقت بالا به تعیین مختصات اهداف بپردازد.همچنین در هدایت آتش دقیق نقش مؤثری ایفا کرده و امکان ارزیابی میزان خسارت واردشده به اهداف (Battle Damage Assessment یا BDA) را فراهم میکند. علاوه بر این، «اوربیتر ۴» در پشتیبانی از عملیات ویژه نیز بهکار گرفته میشود و بهعنوان یک ابزار اطلاعاتی و نظارتی قابلاعتماد عمل میکند.✅نمونه شکار شده در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه
پهپاد «اوربیتر ۵»پهپاد «اوربیتر ۵» بهعنوان نسل پیشرفتهتر این خانواده، با تمرکز بر افزایش سطح هوشمندی و ارتقای توان مأموریتی توسعه یافته است. این پهپاد با وزن برخاست حدود ۷۵ کیلوگرم، از دهانه بالی در حدود ۶.۴ متر و طولی بین ۲ تا ۲.۴ متر برخوردار است. ماندگاری پروازی آن به بیش از ۲۵ ساعت میرسد و میتواند در سقف پروازی حدود ۱۸ هزار پا به عملیات بپردازد. سرعت پروازی این پهپاد در حدود ۷۰ نات است و در مقایسه با نسل قبلی، ظرفیت حمل محموله آن به بیش از ۲۵ کیلوگرم افزایش یافته که نشاندهنده ارتقای قابل توجه در توان عملیاتی آن است.
جهش فناوری «اوربیتر ۵» نسبت به «اوربیتر ۴»پهپاد «اوربیتر ۵» نسبت به نسل قبلی خود، «اوربیتر ۴»، با جهشی محسوس در سطح فناوری و کارایی عملیاتی همراه است. یکی از مهمترین این پیشرفتها، ورود هوش مصنوعی به چرخه مأموریتی است؛ بهگونهای که این پهپاد قادر به پردازش همزمان دادههای چندین سنسور بوده و میتواند اهداف را بهصورت خودکار شناسایی، رهگیری و طبقهبندی کند.
در حوزه محموله نیز «اوربیتر ۵» به یک قابلیت «چندمحموله واقعی» دست یافته و امکان حمل و استفاده همزمان از ترکیبی از سامانههای پیشرفته مانند EO/IR، رادار و تجهیزات SIGINT را فراهم میکند. علاوه بر این، ارتقای قابل توجه در توان تأمین انرژی، با فراهمسازی تا حدود ۶۰۰ وات توان الکتریکی، امکان بهکارگیری تجهیزات پیچیدهتر و پیشرفتهتر را در این پهپاد مهیا کرده است.
معماری و طراحی «اوربیتر ۵»پهپاد «اوربیتر ۵» از یک معماری پیشرفته با طراحی نزدیک به «تمامبال» (all-wing) بهره میبرد که به افزایش پایداری پروازی و مداومت عملیاتی کمک میکند.این پهپاد به یک موتور احتراق داخلی قدرتمند مجهز است که امکان انجام مأموریتهای طولانیتر و پایدارتر را فراهم میکند.
از نظر عملیاتی، طراحی آن بهگونهای است که مونتاژ و آمادهسازی در میدان تنها با استفاده از یک ابزار و در زمان کوتاه انجام میشود.همچنین؛ «اوربیتر ۵» برای استقرار سریع، با استفاده از کاتاپولت پرتاب شده و از طریق چتر بازیابی میشود که نیاز به زیرساختهای پیچیده را به حداقل میرساند.
سامانههای مختلف نصب روی «اوربیتر ۵»پهپاد «اوربیتر ۵» بهعنوان یک پلتفرم کامل در حوزه ISTAR و EW (جنگ الکترونیک) طراحی شده و مجموعهای یکپارچه از سامانههای مأموریتی پیشرفته را در خود جای داده است. این پهپاد به سامانههای اپتیکی و حرارتی پیشرفته (EO/IR) مجهز به لیزر برای شناسایی و هدفگذاری دقیق، رادارهای دهانه ترکیبی (SAR) و رادارهای دریایی برای پایش گسترده محیط عملیاتی مجهز است.
در حوزه اطلاعاتی و الکترونیکی نیز، «اوربیتر ۵» از سامانههای COMINT و ELINT برای جمعآوری و تحلیل سیگنالها بهره میبرد و به تجهیزات جنگ الکترونیک پیشرفته برای اخلال در سامانههای دشمن مجهز است. علاوه بر این، برخورداری از لینک داده مقاوم در برابر جمینگ، امکان حفظ ارتباط پایدار و امن در محیطهای دارای جنگ الکترونیک را فراهم میکند.
مأموریت پهپاد «اوربیتر ۵»پهپاد «اوربیتر ۵» برای عملیات در محیطهای contested (تحت نظارت و تهدید طرف درگیری) طراحی شده و در برابر جمینگ و اختلال GPS مقاومت بالایی دارد. این پهپاد با تکیه بر سطح بالای خودکارسازی و الگوریتمهای هوش مصنوعی، مدیریت مأموریت را بهصورت هوشمند انجام میدهد و بار کاری اپراتور را کاهش میدهد.
از سوی دیگر، «اوربیتر ۵» با رویکردی شبکهمحور عمل میکند و میتواند دادههای بهدستآمده را بهصورت بلادرنگ به شبکه فرماندهی منتقل کند.همین ترکیبِ مداومت، خودکارسازی و اتصال شبکهای باعث شده این پهپاد از نظر کارکرد، در جایگاهی بین سامانههای تاکتیکی و پهپادهای MALE (ارتفاع متوسط و برد پروازی بلند) قرار بگیرد، هرچند ابعاد آن کوچکتر است.
چرا دشمن همزمان از اوربیتر ۴ و ۵ استفاده میکند؟استفاده همزمان از «اوربیتر ۴» و «اوربیتر ۵» نشاندهنده یک دکترین ترکیبی در پیامدهای پهپادی دشمن است. در این ساختار، «اوربیتر ۴» بهعنوان لایه اول عمل میکند و مسئولیت پوشش گسترده میدان نبرد و کشف اولیه اهداف را بر عهده دارد.«اوربیتر ۵» در لایه دوم قرار میگیرد و با هوشمندی بالاتر و توان پردازش چندسنسوره، وظیفه تحلیل پیشرفته اطلاعات، اولویتبندی اهداف و تکمیل «زنجیره نابودی» (Kill Chain) را بر عهده میگیرد. این تقسیمکار بین دو سامانه، دقت و سرعت پاسخگویی عملیاتی را در میدان نبرد افزایش میدهد.✅ نمونه شکار شده پهپاد اوربیتر در جنگ تحمیلی سوم
برتری پدافند هوایی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در مقابل پهپادهای ریز نقشپهپادهای خانواده اوربیتر، بهویژه مدلهای ۴ و ۵، نماینده نسل جدید جنگ شبکهمحور هستند که سه وظیفه اصلی شناسایی، تحلیل و هدایت آتش را در یک پلتفرم ترکیب میکنند. این سامانهها با توان مأموریتی بالا، خودکارسازی پیشرفته و ارتباط مستمر با شبکه فرماندهی، امکان اجرای زنجیره نابودی سریع و دقیق را فراهم میآورند.در رویدادهای اخیر، عملکرد موفق پدافند هوایی ایران نشان داد که برتری در مقابله با پهپاد (Counter‑UAS) و جنگ الکترونیک، میتواند حتی پیشرفتهترین سامانههای بدون سرنشین را نیز از چرخه مأموریت خارج کرده و تا حد زیادی بیاثر کند.
پایان پیام/